 |
Aardappelen vormen de basis voor veel maaltijden, zeker in een land als Nederland. |
Soms wordt er gezegd dat deze groente helemaal niet zo heel gezond is, maar klopt dat wel? En hoe verhoudt de ‘gewone’ pieper zich op dit gebied tot de eveneens populaire zoete aardappel?
Puur Hollands?De aardappel wordt gezien als een puur Hollands product en de hoeksteen van de beproefde AVG-formule: een maaltijd bestaande uit aardappelen (de a), vlees (de v) en groenten (de g). Jaarlijks wordt er voor tonnen aan aardappelen gegeten in ons land en we produceren ook heel veel. Toch is de aardappel van origine geen Nederlands product.
Het vindt zijn oorsprong in het Andes, in Zuid-Amerika. Vele duizenden jaren terug werden daar de eerste aardappelen gerooid en gegeten. De eerste ‘sporen’ van de aardappel dateren van zo’n 13000 jaar geleden.
Daarna werden er op veel meer plekken aardappelen teruggevonden. Achtduizend jaar terug kwamen ook de Chilenen op de proppen met de aardappel. Quwi sullu was 1 van de namen die zij aan de aardappel gaven. Dit betekent ongeboren cavia, een bijzondere benaming. Misschien is deze wel gekozen omdat de aardappelen net zo groot waren als een cavia.
Koolhydraten
Dat de aardappelen typisch Nederlands zijn, is niet het enige verhaal dat de ronde doet over de aardappel. Ook zouden het echte koolhydraatbommen zijn. Die koolhydraten kunnen de bloedsuikerspiegel snel laten stijgen, dat niet altijd even goed is.
Zitten er inderdaad zoveel koolhydraten in aardappelen? Aardappelen bestaan voor 80 procent uit water, maar er zitten ook veel koolhydraten in. Het bijzondere is dat de hoeveelheid koolhydraten verandert tijdens het bereiden.
Rauwe aardappelen bevatten per 100 gram 14,75 gram koolhydraten. Ga je deze aardappelen koken, dan stijgt dit aantal naar 19,6 gram per 100 gram. Frituren spant de kroon met 45,6 gram per 100 gram.
BloedsuikerHoe meer koolhydraten er in een product zitten, hoe meer invloed het heeft op de bloedsuikerspiegel. Hoe snel deze invloed op de bloedsuikerspiegel merkbaar is, wordt weergegeven in glycemische index. Een lage glycemische score is het best voor het lichaam en de index is in te delen in 2 segmenten:
- Laag : < 55
- Gemiddeld : 55 – 70
- Hoog : > 70
Gekookte aardappelen hebben volgens het Voedingscentrum een score van 78. Gebakken en gefrituurde aardappelen zitten zo rond de 85. Niet iedereen hoeft er hetzelfde op te reageren, maar uit deze cijfers is op te maken dat deze producten dus vrij snel invloed uitoefenen op de bloedsuikerspiegel. Het zijn zogenoemde snelle koolhydraten.
In frisdranken, fastfood en koekjes zitten ook veel snelle koolhydraten. Omdat het lichaam baat heeft bij een stabiele bloedsuikerspiegel, zou je dus kunnen stellen dat aardappelen wat dit betreft niet de meest gezonde keuze zijn.
Als het lichaam te vaak een suikerpiek moet verwerken, kan de alvleesklier minder goed gaan werken. Dit orgaan maakt het hormoon insuline aan dat suiker uit het bloed ‘filtert’. Als de alvleesklier niet goed meer werkt, wordt er onvoldoende of ‘slechte’ insuline aangemaakt, waardoor er teveel suiker in het bloed blijft zitten. Als dit gebeurt, is er sprake van diabetes type 2.
Uiteraard bestaat een pieper niet alleen maar uit water en koolhydraten. Er zitten ook veel gezonde voedingsstoffen in. Het ligt er natuurlijk een beetje aan waar de aardappel geteeld wordt, maar over het algemeen zijn de vitaminen B en C ook volop aanwezig. Vooral de hoeveelheid vitamine C in de aardappel is behoorlijk hoog.
Jammer genoeg verliest de aardappel een derde van alle vitaminen en mineralen tijdens het bereiden, aangezien aardappelen niet rauw gegeten kunnen worden. Omdat aardappelen dus een derde van hun voedingsstoffen verliezen tijdens de bereiding en de hoeveelheid koolhydraten alleen maar toeneemt, is het dus niet het meest gezonde voedsel dat er bestaat.
Bereiden
Dat je aardappelen beter niet rauw kunt eten, heeft overigens te maken met het feit dat aardappel een nachtschade is. Aubergine en tomaten behoren bijvoorbeeld ook tot deze groep. De groentes in deze groep bevatten een stofje dat solanine heet en giftig is. Solanine zit vooral net onder de schil van de aardappel.
Een beetje solanine binnenkrijgen is niet erg, maar teveel kan zorgen voor buikklachten en je kunt er versuft van raken. Om dit te voorkomen, doe je er goed aan om aardappelen altijd te schillen en koken. Zit er een groene plek op de schil of heeft de pieper uitlopers? Verwijder dit dan goed, want hier zit extra veel solanine in.
Zoete aardappelen
Naast de ‘normale’ aardappel, is ook de zoete aardappel enorm populair. De samenstelling van deze groente is anders dan die van de pieper. Zo is het geen nachtschade en bevat het ook minder koolhydraten, waardoor de invloed op de bloedsuikerspiegel ook beperkter is. Dat maakt de zoete aardappel ook gezonder. Bovendien zit er veel ijzer en vitaminen B en C in zoete aardappel.
Aardappel anders
Wil je vaker zoete aardappelen eten in plaats van een normale pieper? Je kunt de zoete aardappel vrijwel in elk gerecht op dezelfde manier gebruiken. Zo kun je ook een stamppot maken met zoete aardappelen erin.
Liever helemaal geen aardappel? Je kunt ook prima een puree maken van bloemkool of knolselderij. Pompoen en pastinaak zijn ook fijne groenten die je vrijwel op dezelfde manier als aardappelen kunt gebruiken.
Bron