 |
Sommige vrouwen ervaren in hun menstruatiecyclus psychische klachten, van stemmingswisselingen tot ernstige depressies. |
Stemmingswisselingen, depressie, vermoeidheid, geprikkeldheid, angst, een verminderd cognitief vermogen, agressie, boosheid, slaapstoornissen en vreetbuien.
Een van de positieve bijkomstigheden van het hebben van een baarmoeder is dat je bovenstaande dingen als normaal beschouwt. Dat is nu eenmaal je lot. Sorry dames, maar als je het lef hebt om mee te doen aan het leven, dan moet je ook de psychologische gevolgen dragen.
Het verband tussen vrouwelijke hormonen en geestelijke gezondheid is overduidelijk voor een vrouw, want we moeten natuurlijk de tijd nemen om het over dit gedoe te hebben.
Wij vrouwen zijn geen tweederangs mensen en deze zaak is onze tijd en aandacht waard, om over geld nog maar te zwijgen. Vrouwen zijn niet biologisch inferieur omdat hormonen hun mentale gesteldheid beïnvloeden. Maar het zou fijn zijn als die mentale effecten van onze hormonen wel eens serieus genomen zou worden.
De eerste vraag is natuurlijk: Hoe? Hoe beïnvloeden vrouwelijke hormonen onze mentale gezondheid? Het antwoord is: we weten het niet precies, maar we weten wel wat ze doen.
'Hoe PMS exact ontstaat blijft onduidelijk', schrijft Nick Panay, voorzitter van de Amerikaanse National Association for Premenstrual Syndrome. 'Maar de cyclische activiteit in de eierstokken en het effect van oestradiol en progesteron op de neurotransmitters serotonine en gamma-aminoboterzuur (GABA) blijken de cruciale factoren te zijn'.
In het kort komt het erop neer dat de maandelijkse cyclus van die belangrijke geslachtshormonen, die in diverse stadia van het babyproductieproces vrijkomen, de manier waarop signalen door ons brein worden verwerkt verandert.
Dat heeft invloed op de werking van neurotransmitters. Dat wil zeggen dat ze de chemie en werking van de grote en natte bloemkool die verantwoordelijk is voor ons denken kunnen veranderen.
Dat is tenminste wat we vermoeden, want zoals Panay het betoogt: 'Een snel veranderd estradiolniveau – niet alleen in premenstruele fase, maar ook in de postnatale fase en tijdens de overgang – leidt tot een triade van hormoon-afhankelijke depressieve stoornissen vaak bij dezelfde overgevoelige persoon'. Natuurlijk zijn sommigen daar gevoeliger voor dan anderen.
Als werkdefinitie typeert Parney PMS als een 'aandoening die zich manifesteert met extreme fysieke, gedrags- en psychologische symptomen die niet toe te schrijven zijn aan een organisch of onderliggend psychiatrisch probleem'.
Sommige vrouwen die PMS hebben, lijden aan een onderliggen psychisch probleem, maar de meesten van ons niet. In zijn definitie voegt hij ook toe dat deze symptomen regelmatig tijdens de luteale fase van de menstruatiecyclus voorkomen maar kunnen 'verdwijnen of significant verminderen aan het einde van de menstruatie'.
Voor sommige vrouwen is dat nog maar het begin; voor hen lopen de symptomen van PMS uit naar een nog zeldzamere en minder begrepen aandoening: PMDD.
PMDD wordt in het handboek DSM-IV gedefinieerd als een 'depressieve stoornis die niet nader verklaard kan worden'. Dat schiet niet echt op. De symptomen zijn depressie, verminderde interesse in dagelijkse activiteiten, lusteloosheid en veel meer of minder slaap.
Met andere woorden: een heleboel dingen die al snel kunnen worden gediagnosticeerd als depressie, een bipolaire stoornis of andere mentale stoornissen.
Het enige verschil volgens psychologen als Jean Endicott van de of Klinische Psychologie van de psychiatrieafdeling van de Columbia University, is dat de symptomen van PMDD klinisch zijn, gelinkt zijn aan je menstruatie en weer verdwijnen wanneer je daadwerkelijk gaat bloeden.
'Het meest bizarre is nog wel dat het weggaat als ik eenmaal begin te bloeden', vertelt kunstenares Charley Feltham, die aan PMDD lijdt, in een email. 'Letterlijk een half uur of uurtje later voel ik me weer helemaal normaal. Alsof ik een week lang in een soort mist heb geleefd en er dan opeens uitkom'.
Maar gedurende een week of tien dagen voor haar ongesteldheid verliest Charley zichzelf compleet. 'Geuren zijn sterker, geluiden zijn harder, dingen waar ik me normaal niet druk om kan maken worden opeens een enorm probleem, ik ben onhandig en veroorzaak ongelukjes en ik ben compleet uitgeput en emotioneel.
Naarmate m'n ongesteldheid nadert, wordt dat allemaal veel heftiger en gaat het gepaard met extreme zelfhaat, soms zelfs met suïcidale gedachten. Ik kijk in de spiegel en mijn hele gezicht ziet er anders uit, vervormd en niet zoals ik mezelf ken. Het klinkt gestoord en zo voelt het ook'.
Maar het komt vijf procent van alle menstruerende vrouwen maar al te bekend voor. Het is zelfs zo dat het percentage mogelijk nog hoger ligt – de National Association for Premenstrual Syndrome geeft aan dat het om vijf tot acht procent gaat, waarbij ervoor gewaarschuwd wordt dat veel vrouwen, met name vrouwen die deel uitmaken van etnische minderheden, waarschijnlijk geen hulp zoeken voor hun PMDD.
En als je denkt dat we zo weinig weten over PMDD omdat maar weinig mensen eraan lijden, bedenk dan eens dat ongeveer zes procent van alle Nederlanders aan diabetes lijdt. En dat kennen we allemaal.
In zijn behandelingsvoorschriften voor PMS zegt Nick Panay het volgende: 'Bij het behandelen van vrouwen met PMS, bieden nieuwere anticonceptiepillen vaak een effectieve behandeling; deze pillen zouden als één van de aanvoerende, farmaceutische interventies in overweging moeten worden genomen.
De gecombineerde pil zou een eerste stap is in het gevecht tegen PMS en PMDD kunnen zijn, maar het is niet de enige mogelijkheid. Er is meer en meer bewijs dat serotonine een belangrijke rol speelt in PMS en PMDD en dus zijn er al een aantal SSRI's (een type antidepressiva dat de levels van de neurotransmitter serotonine verhoogt) gebruikt bij het behandelen van de aandoeningen. Hier kwamen betere resultaten uit dan bij een vergelijkend onderzoek, waarbij er een placebo werd gebruikt.
De andere optie is een hysterectomie. Maar alhoewel dat voor sommige vrouwen een serieuze overweging is, kiezen veel anderen eerst liever voor veranderingen in hun levensstijl, cognitieve gedragstherapie, behandelingen met progesteron en het gebruik van antidepressiva.
Want, zoals wel vaker het geval is, kunnen een goed dieet, beweging, stressvermindering en een verminderde inname van koolhydraten, cafeïne en alcohol allemaal helpen bij het verminderen van de symptomen van PMS en PMDD.
Hoe kunnen we de oorzaken van de symptomen scheiden, als onze artsen, partners, vrienden en collega's beide als 'vrouwelijke probleempjes' wegzetten?
Als je vermoedt dat de woede en de wanhoop, de frustratie en de zelfhaat, het verdriet, de misantropie, de manie en het ongeluk dat door je lichaam heen stroomt meer is dan je aankunt, houd dan een dagboek bij.
Probeer op te schrijven hoe je je voelt gedurende een paar maanden. Als je dan uiteindelijk naar de huisarts gaat (en dat moet je echt doen) heb je iets concreets om hem of haar te laten zien.
Laat je schildklier testen. Vraag naar de anticonceptie die je gebruikt. Zorg dat je genoeg beweegt, eet gezond en pak voldoende slaap. Laat niemand je vertellen dat je hormonen 'alleen maar hormonen' zijn en wees niet bang om om hulp te vragen.
Je lichaam en geest zijn geweldige dingen. Behalve wanneer ze bloeden als een rund.