 |
Wanneer je tegen allerlei problemen oploopt en niet altijd begrepen wordt, voel je je ongelukkig en anders. Heb je wel eens aan hoogbegaafdheid gedacht? |
Hoogbegaafde volwassenen voelen zich anders
Veel hoogbegaafde volwassenen voelen zich vanaf hun jeugd al anders, dat blijkt wel uit dit praktijkvoorbeeld. De zesjarige dochter van Marilyn wordt steeds stiller, heeft vaak buikpijn en kan dan niet naar school maar ze kan moeilijk verwoorden wat er is. Ze weet één ding: ‘de juf is stom en begrijpt haar niet’.
Marilyn herkent dit gevoel van vroeger. Ook zij was een onzichtbaar meisje met weinig vriendinnen. Zij had een onstuimige puberteit en werkt nu als managementassistent bij een multinational. Marilyn is de rechterhand van de CEO, denkt op strategisch niveau mee, maar heeft het gevoel dat ze ondergewaardeerd wordt en dat er meer in haar zit dan er uit komt. Zij voelt zich, evenals haar dochter niet gezien en gehoord.
Hoogbegaafd en school
Tijdens het tien minutengesprek brengt de docent het stille en afwezige gedrag van de dochter ter sprake. De docent vermoed dat Marilyns dochter meer kan dan dat zij laat zien.
En dat zij dit niet laat zien omdat ze niet anders dan anderen wil zijn.
Het kan zomaar zijn dat zij buikpijn krijgt omdat zij zich ongelukkig voelt door te weinig uitdaging en omdat ze zich verveelt. De docent raadt Marilyn aan om kennis over hoogbegaafdheid op te gaan doen. Ook krijgt Marilyn een uitnodiging om samen met haar partner de voorlichtingsbijeenkomst over gedifferentieerd lesaanbod voor hoogbegaafde kinderen bij te wonen.
Hoogbegaafd, maar hoe dan?
Het woord hoogbegaafdheid komt voor Marilyn als een donderslag bij heldere hemel uit de lucht vallen. Waarom zou haar dochter hoogbegaafd zijn? Het is toch normaal dat ze, toen ze twee jaar was, al interesse had in engelse woordjes?
Maar een legpuzzel met 40 puzzelstukjes gooide ze aan de kant omdat ze die niet kon maken, dus hoezo hoogbegaafd, zo slim was ze toen niet! En hoogbegaafdheid komt ook niet voor in het gezin waar Marilyn opgroeide.
Zij heeft wel een neefje die aan de universiteit studeerde en een nichtje die op haar 24e arts is geworden. Nu ze erover nadenkt, heeft het nichtje op de basisschool een klas overgeslagen en is ze summa cum laude geslaagd voor haar afstudeeronderzoek.
Onbegrip
Tijdens de voorlichtingsbijeenkomst op school vallen de schellen van Marilyn’s ogen. De kenmerken zoals helikopterview, creatieve ideeën bedenken en overgevoeligheid voor licht en geluid komen haar bekend voor. Dit gaat niet alleen over haar dochter, maar over haarzelf!
Marilyn gaat volledig in de ontkenning en kan het niet geloven. Daarbij voelt ze een soort arrogantie om te erkennen dat ze hoogbegaafd zou zijn. Maar het ontkennen houdt Marilyn niet lang vol want ze gaat steeds beter begrijpen waarom ze tegen struikelblokken op haar werk aanloopt.
Hoogbegaafd op het werk
Marilyn ziet alles met een helikopterview. Ze ziet de pijnpunten, knelpunten, alle kansen, mogelijkheden en ideeën en dat ziet ze ook nog eens heel snel. Soms is ze zo enthousiast over een idee dat ze - ongemerkt - ver voor de troepen uitloopt en zich pas later realiseert dat niet iedereen net zo snel als zij loopt.
Haar tempo is voor Marilyns collega’s maar moeilijk bij te benen en daardoor krijgt ze vaak te horen dat ze ‘té’ is, in alle vormen. Marilyn heeft niets met autoriteit. Haar leidinggevende heeft soms het gevoel dat Marilyn zijn positie bedreigt en dat ze langzaam maar zeker de poten van zijn stoel afzaagt.
'Maar', zegt Marilyn, 'dat doe ik echt onbewust. Ik wil helemaal geen ‘functies afpakken’, ik wil gewoon helpen en alles naar een hoger leven trekken. Maar mijn collega’s worden er onzeker door'.
Weinig zelfvertrouwen
Doordat Marilyn opmerkt dat haar collega’s haar niet begrijpen, wordt zij onzeker. Ze heeft veel last van schuldgevoelens en voelt zich een soort alien op deze Aarde omdat niemand hetzelfde denkt als zij. Maar Marilyn is wie ze is en kan dat niet veranderen.
Hoogbegaafd en privé
Niet alleen op het werk achtervolgden de vervelende opmerkingen Marilyn, ook als ze op verjaardagen met mensen praat, krijgt ze dingen te horen als: mMoet je altijd zo de diepte ingaan met gesprekken? Kunnen we het niet gewoon over iets makkelijks hebben'? Maar voor Marilyn geven diepe gesprekken veel meer voldoening dan praten over het weer.
Het label hoogbegaafd
Het vermoeden dat ze hoogbegaafd is, heeft Marilyn nooit gehad. Ze had altijd wel door dat haar brein anders werkte dan anderen, maar hoogbegaafdheid was niet bij haar opgekomen.
'Ik kan me nog heel goed herinneringen dat ik in groep zeven een oefentoets moest maken en compleet in de stress schoot, omdat ik zo ontzettend bang was om te falen.
Nu, wetend dat ik hoogbegaafd ben - en de daarbij komende faalangst en perfectionisme - is het logisch. Maar die link had ik nooit gelegd voordat ik mij ging verdiepen in hoogbegaafdheid'.
Inmiddels heeft Marilyn een coach die gespecialiseerd is in hoogbegaafdheid in de arm genomen. Ze krijgt erkenning en in een aantal gesprekken wordt met meerfactorenmodellen hoogbegaafdheid in de hele context geïdentificeerd. Het wordt Marilyn duidelijk dat hoogbegaafdheid zoveel meer is dan alleen een IQ van 130+.
Definitie hoogbegaafdheid
In 2007 bracht Maud Kooijman-van Thiel met twintig hoogbegaafdexperts de persoonskenmerken van hoogbegaafdheid in beeld. Daar kwam het Delphimodel Hoogbegaafdheid© uit voort. Het Delphimodel.
Hoogbegaafdheid wordt omschreven als: Een hoogbegaafde is een snelle en slimme denker, die complexe zaken aankan. Autonoom, nieuwsgierig en gedreven van aard. Een sensitief en emotioneel mens. Intens levend. Hij of zij schept plezier in creëren.
Geleerde levenslessen
Marilyn ontdekte in de gesprekken met de hoogbegaafdheidcoach dat ze, ondanks het onbegrip ook mooie levenslessen heeft geleerd. Daarnaast is ze trots op haar gezond kritische blik, haar brede oriëntatie en interesses en haar vele, verschillende passies.
Valkuilen van hoogbegaafdheid
Terugkijkend is Marilyn blij dat er voor haar dochter op haar zesde jaar al aandacht wordt besteedt aan het goed om kunnen gaan met hoogbegaafdheid. Want hoogbegaafdheid is niet alleen maar in het voordeel van mensen. Juist het omgaan met de beperkingen en het anders aanleren van (bijvoorbeeld executieve) vaardigheden, faalangst en perfectionisme kost hen meer moeite dan anderen.
Marilyn ontdekt de kracht van hoogbegaafdheid
Door minder met de reactie van anderen bezig te zijn, ontdekt Marilyn de kracht in zichzelf. Zij zoekt meer uitdaging en start op haar veertigste een rechtenstudie aan de vrije universiteit. Hier kan ze op haar eigen tempo studeren. Na het afronden van deze studie kan ze op gaan komen voor het recht van minderjarige asielzoekers. Een doelgroep die haar nauw aan haar hart ligt en waar ze van betekenis voor wil zijn.
Het effect van coaching
Ook wordt Marilyn minder veeleisend voor zichzelf en merkt dat ze milder naar anderen wordt. Ze groeit langzaamaan toe naar acceptatie van zichzelf en de omstandigheden. Dit zorgt ervoor dat ze hoogbegaafdheid een efficiëntere plek in haar dagelijkse leven kan geven.
Het laatste wat Marilyn wil is dat ze zielig overkomt. Integendeel, eenmaal bewust geworden, is hoogbegaafd zijn fantastisch. Hoogbegaafde volwassenen zijn snelle denkers die complexe zaken aankunnen. Zij zien en voelen alles en zien overal interessante dingen. Ze leven intens en zijn maatschappelijk betrokken.
Marilyn zou willen dat er meer kennis over hoogbegaafdheid bij anderen is, zodat een leidinggevende zich kan verplaatsen in de ander, want niet iedereen is gemiddeld. En dat is juist de paradox: de enorme kracht en tegelijkertijd ongedachte valkuilen van hoogbegaafdheid.
Larinda Bok-van der Voet
Specialist in coaching van hoogbegaafde volwassenen
Hoogbegaafdexpert.nl