 |
Een verhaal over tante Engeltje, de zuster van mijn opa. Ze wist uit Westerbork te ontsnappen op één of andere manier. |
Ik heb Westerbork geschreven of ze nog na kunnen gaan hoe dat precies is gebeurd, maar ze kunnen het niet vinden.
Tante Engeltje zwierf met een heleboel tasjes door Amsterdam. Sommigen van jullie kennen haar nog. Ze kon lief zijn maar ook schelden en tieren. Zo klein als ze was, drong ze mijn moeder en mij tegen een muur, dan kreeg je een sompige zoen en dan begon het schelden.
Ze stierf in 1986 in Beth Shalom in Osdorp. Tante Engeltje leek 'gek', maar schreef een ontroerende brief aan mijn grootvader Sem Dresden, hij stond met lompen op het Waterlooplein. Eén ervan heb ik overgetypt in haar taal. Ben onder de indruk van haar zelfinzicht.
Haar originele brief
Lieve Sem,
Wat heb ik mij in uw leven vergist en nooit geweten hoe schoon u leven was
Na u smartelijk lijden met al uw Dierbaren ik alleen moest gaan
Alleen op den Dood nog wacht
Schrijf ik dat neer voor u
Met gebroken hart
Zoo, zie ik u nog met gebroken Jas
De Kraag hoog in uw Nek
u Handen waren slank
u Nagels wel eens zwart
u was altijd stil en in uzelf gekeerd
u Houding was als de Stille Zee.
Helaas u houding zei me toen niet veel
Ik zie u nog in de triestig Bede
U Dekens waren niet veel
Zelf sprak u ook nooit veel
Ik zie u nog achter de Kachel
Gelukkig was u met Kleinste als een Prins
Al had u weinig
wat u Edel tooide
want u was één van de negen
En allen moesten hard werken voor het brood
u was met alles tevreden
Wat Moeder en het Leven u bood
2 van u broers vonden voor den Oorlog de dood
Het offer wat u zijn sterfbed bracht toen zag ik pas u
Diamant
Had niet vader of moeder en geen van ons allemaal
kan bij zijn sterfbed staan
u deed dat met u Voddepak aan
Dat Briljante zal ik nooit vergeten
Zie hoe een Mens groot kan zijn
Die een Voddepak heeft gesleten
Vergiffenis Sem
Miljoenen keer ik mij voor u schaamde
u bij de Voddekar zag staan op het Waterlooplein en
zelf met een Voddekar mij hiermee mijn leven redde
Een Voddekar door miljoen veracht heeft mij uit de gaskamer gebracht
Was sterker als het Oorlogsgeweld
De Nederlaag mij aangedaan
De aller doen verslagen
Mij rijker door het leven doen gaan
na uw lijden met Miljoenen van alle Rassen
Lieve Broer
Uw leven was Liefde
wat geen Voddenkar
Helaas uw Tragische tocht
naar de Gaskamer u liefde nooit konden ontnemen
Met het schoonste gewaad ter Wereld
droeg u gang de Marteldood tegemoet
Het concentratiekamp tegemoet
Met uw laatste woorden
Groet mijn kinderen
Zeg hun dat ik op Westerbork ben
Dank voor Alles
Rust zacht
Uw zuster Engelien
Geschreven door Marja Ruijterman