leidinggevenden artikel Werkplekken moeten vrouwen beschermen die door de overgang gaan.

Zoveel aandacht voor de overgang op de werkvloer was er afgelopen week nog niet eerder. En dat allemaal binnen een week tijd! Komkommertijd of niet. Goed dat er aandacht voor is, want 1,8 miljoen vrouwen op de arbeidsmarkt zitten namelijk in de overgangsleeftijd (40–60 jaar).

Zo’n 80 procent van hen heeft overgangssymptomen die variëren van milde tekenen tot ernstige klachten. Maar liefst een kwart van de vrouwen in de overgang valt in de laatste categorie. Die klachten kunnen gemakkelijk verward worden met een burn-out met alle gevolgen van dien, zoals langdurig uitvallen uit het arbeidsproces.

Angst voor positie
Als HR en leidinggevende wil je natuurlijk dergelijk uitval vóór zijn. En dat is lastig, want de vrouwen zijn zelf vaak slecht geïnformeerd over de overgang en menen bijvoorbeeld dat ze nog niet in de overgang kunnen zijn omdat ze geen opvliegers hebben of omdat ze nog menstrueren.

Daardoor duiden ze zelf hun ‘kwaaltjes’ verkeerd. Daarnaast zijn er vrouwen die wel weten dat ze in de overgang zijn, maar erover zwijgen uit angst voor hun positie.

De HR-manager of leidinggevende is ook onwetend als het over de overgang gaat. Die denkt veelal dat de vrouw in de overgang zestig jaar of ouder is (in ieder geval al bijna met pensioen) en heeft geen idee van de symptomen en de effecten die deze mogelijk op het functioneren hebben.

Het gebrek aan kennis over de overgang bij zowel de vrouwen zelf als de werkgevers kost beide partijen veel, materieel en immaterieel. Onderzoek heeft bijvoorbeeld aangetoond dat 34 procent van het verzuim van vrouwen in deze levensfase gerelateerd is aan overgangssymptomen.

Ander onderzoek laat zien dat een flink deel van de vrouwen stopt met werken, minder gaat werken of 'achteruit' solliciteert.
Deze vrouwen zullen zich moeten aanpassen aan een ander inkomen (en pensioen).

Omgaan met overgang
Onderstaand 7 tips voor HR en leidinggevenden zodat ze beter kunnen omgaan met collega’s die in de overgang zijn.

Tip 1. Zorg dat je goed geïnformeerd bent over de overgang en bijbehorende gezondheidsklachten. Je kunt dan de klachten herkennen. Opvliegers zijn algemeen bekend als een symptoom van de overgang.

Veel onbekender zijn de vergeetachtigheid, concentratie-, woordvindingproblemen, vermoeidheid, depressieve gevoelens,
afnemend zelfvertrouwen en slapeloosheid die in deze levensfase kunnen opspelen.

Er zijn meer dan 30 symptomen bekend. Een goed boek met degelijke informatie is Alles over werken tijdens de overgang.

Tip 2. Stel informatie over de overgang beschikbaar voor medewerksters. Bijvoorbeeld door workshops Overgang en Werk te organiseren. HR en leidinggevenden kunnen via het intranet werkneemsters aanmoedigen naar de workshops te komen door middel van mails.

Maar ook door een persoonlijke vlog, zoals Vitality Manager Gert-Jan Aleman van Arbo Centrum Den Haag zeer succesvol deed.
Daardoor kan op een natuurlijke manier meer openheid over het onderwerp ontstaan.

Tip 3. Zorg actief voor veiligheid binnen de organisatie. Moedig vrouwen aan hun klachten te bespreken met collega’s en leidinggevenden. Door er over te praten, ontstaat lucht bij de vrouwen zelf waardoor ze stappen kunnen zetten ter verbetering van hun situatie,
meer begrip van collega’s en leidinggevenden en kan het taboe rondom dit fenomeen uit de wereld worden geholpen. 

Tip 4. Promoot een vitale leefstijl door gezonde opties te bieden op het gebied van eten, drinken en beweging. Onderzoek laat zien dat een gezonde leefstijl actief bijdraagt tot het verminderen van klachten.

Gezonde voeding, voldoende drinken en elke dag bewegen, dragen zo bij tot het voorkomen van uitval. Simpele dingen kunnen al een wereld van verschil maken. Van het aanbieden van gezonde voeding en tussendoortjes, tot een fitness-ruimte.

Tip 5. Maak een overgangsvriendelijk beleid. HR en leidinggevenden kunnen al bestaande instrumenten/middelen om de duurzame inzetbaarheid en het werkplezier van medewerkers te verankeren binnen de organisatie, versoepelen en actief toegankelijk maken.

Onlangs vernam ik dat ziekenhuispersoneel geen nachtdiensten meer hoeven te draaien vanaf hun 58ste en dat betreffende werkneemster daar dus nog geen recht op had... Zo’n regeling zou soepeler toegepast kunnen worden.

Bied de mogelijkheid tot flexibele werktijden en betaald verlof. Tijdens de overgang kan de nachtrust ernstig verstoord raken door bijvoorbeeld nachtelijke zweten (dat zijn nachtelijke opvliegers) en slapeloosheid.

Nacht in nacht uit slecht slapen leidt tot uitputting, concentratieproblemen en emotionele instabiliteit. Het kan al erg helpen als vrouwen na weer een zo’n slechte nacht een uurtje later kunnen starten. Ook helpt het als vrouwen kunnen kiezen voor extra verlof.

Tip 6. Zorg voor een prettig klimaat en voor ventilatie op de werkplek. Opvliegers kunnen getriggerd worden door de omgevingstemperatuur en slechte ventilatie.

Veel vrouwen kunnen tijdens een opvlieger niet meer goed focussen, een aantal van hen krijgt zelfs een black out. Een goed klimaatbeheersingssysteem en bijvoorbeeld een ventilator op de werkplek maken dan een wereld van verschil omdat die het aantal opvliegers verminderen alsook de kracht ervan.

Tip 7. Houd rekening met tijdelijke negatieve effecten van symptomen op prestaties. Functioneringsgesprekken, assessments en andere onderzoeken naar de competenties van vrouwen in de overgang kunnen minder goed uitpakken dan verwacht.

Vergeetachtigheid, concentratieproblemen en woordvindingproblemen zijn meestal van voorbijgaande aard, maar kunnen op het moment van de onderzoeken de uitkomsten negatief beïnvloeden.

Bedenk dat stress alle overgangssymptomen verergert. En assessments en dergelijke zorgen nu eenmaal voor extra stress. Geef deze vrouwen iets meer tijd en begrip. Daardoor ze beter hun rust bewaren.